Το Δημοτικό Κέντρο Ιστορίας διαθέτει σήμερα ένα πλούσιο αρχείο που αποτελείται από το αρχείο του Δήμου Βόλου (1883-1982), 46 ιδιωτικά αρχεία που αφορούν άμεσα ή άμεσα την πόλη και την ευρύτερη περιοχή, αρχεία παλιών βιομηχανικών επιχειρήσεων, καθώς και σημαντικό υλικό σχεδίων κτηρίων, χαρτών, αεροφωτογραφιών, διαφανειών και φωτογραφιών.


Η βιβλιοθήκη του Δημοτικού Κέντρου Ιστορίας και Τεκμηρίωσης ξεκίνησε τη λειτουργία της το 1992. Σήμερα περιλαμβάνει 35.000 τόμους βιβλίων και 500 περίπου τίτλους περιοδικών και εφημερίδων.

 

Bίλμα Χαστάογλου
«Βόλος, το πορτραίτο της πόλης, από τον 19ο αι. έως σήμερα
»

υκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Βόλος» η 2η εμπλουτισμένη έκδοση, του βιβλίου της καθηγήτριας πολεοδομίας του Α.Π.Θ. Βίλμας Χαστάογλου «Βόλος, το πορτραίτο της πόλης, από τον 19ο αι. έως σήμερα». Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε από το Δημοτικό Κέντρο Ιστορίας το 2002. Το προσιτό και ευχάριστο ύφος, καθώς και η διαπραγμάτευση του θέματος στη μακρά διάρκεια, από την ίδρυση της πόλης έως τις μέρες μας, αναγνωρίστηκαν από το κοινό, με αποτέλεσμα να εξαντληθεί.

νέα αυτή έκδοση διατηρεί τα περιεχόμενα της 1ης, ενσωματώνοντας διορθώσεις και συμπληρώσεις που προέκυψαν στο διάστημα από την κυκλοφορία της. Επιπλέον, εμπλουτίζεται με ένα περιεκτικό επίμετρο, το οποίο περιλαμβάνει όλες τις παρεμβάσεις στο δομημένο χώρο και την αισθητική του, που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία πέντε χρόνια, καθώς και με περίληψη στην αγγλική γλώσσα.

ο βιβλίο με πυρήνα την πολεοδομική οργάνωση του Βόλου εξετάζει πλήθος θεμάτων που σχετίζονται με την πόλη, όπως η κοινωνική και οικονομική συγκρότησή της, το ιδεολογικό της υπόβαθρο, η σχέση της με τις τοπικές αρχές και το κράτος, ενώ όπου είναι απαραίτητο γίνονται συγκρίσεις με αντίστοιχα παραδείγματα άλλων πόλεων.

πως σημειώνει η ίδια η συγγραφέας στον πρόλογό της: «Αν άλλες πόλεις, τουλάχιστον στην ιστοριογραφία της πολεοδομίας, οφείλουν τη θέση και τη φήμη τους στο γεγονός ότι αποτέλεσαν αντικείμενο λαμπρών σχεδιασμών από διακεκριμένους δημιουργούς, ο Βόλος σίγουρα δεν έχει να επιδείξει αντίστοιχα επιτεύγματα. Κι όμως, η πόλη παρά το μικρό της μέγεθος, χωρίς μνημειώδεις χαράξεις και επιβλητική δημόσια αρχιτεκτονική εντυπωσιάζει με την έντονη αστικότητα που αποπνέει. Μάλιστα, ίσως είναι η απουσία μεγάλων σχεδιασμών σε συνδυασμό με την πρεοξάρχουσα παρουσία του αστικού στοιχείου, που καθιστούν την ιστορία της πόλης μοναδική και διεγείρουν την περιέργεια για τη μελέτη της ιστορίας της.
Ακριβώς οι ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει η πολεοδομική ιστορία του Βόλου την κάνουν να υπερβαίνει το τοπικό ενδιαφέρον για να αναχθεί σε πεδίο μελέτης της ελληνικής πολεοδομίας και εμπλουτισμού της σε κρίσιμα ζητήματα, όπως αυτά της σχέσης της παράδοσης με τον εκσυγχρονισμό, της αδράνειας ή της ταχύτητας των αλλαγών, της συμβολής του ιδιωτικού και του δημόσιου στη διαμόρφωση της πόλης, του ρόλου των τοπικών αρχών, της σημασίας των σχεδίων και της σχέσης τους με την κοινωνική δυναμική.
Η πορεία του Βόλου αναδεικνύει ένα θεμελιώδες γνώρισμα της πόλης: τη διαρκή μεταβολή της που πραγματώνεται με επάλληλες ρήξεις της συνέχειας και έντονες ανατροπές του χαρακτήρα και της μορφής της. Λίγες πόλεις έχουν να επιδείξουν τόσο δραστικούς μετασχηματισμούς σε τόσο σύντομο διάστημα και ακόμη λιγότερες μπορούν να θεωρούν τον εαυτό τους ως δημιούργημα της δυναμικής αποδοχής και ενσωμάτωσης της νεωτερικότητας από τους κατοίκους τους, όπως ο Βόλος.
Από την αρχή της συγκρότησής του τον 19ο αιώνα, ο Βόλος αναδύεται ως μοντέρνα πόλη, ανοιχτή στην αλλαγή και στα κελεύσματα των καιρών, με μια πρακτικότητα εντυπωσιακή και χωρίς πλέγματα απέναντι στην οικιστική της παράδοση που ανάγεται στα προϊστορικά χρόνια. Η δυναμική δημιουργία του νέου προαστίου από Πηλιορείτες κυρίως εμπόρους, στα μέσα του 19ου αιώνα, μετασχηματίζει τη μεσαιωνική πολίχνη σε εμπορική πόλη, η οποία ταχύτατα ενσωματώνει τη βιομηχανία για να εξελιχθεί στο δεύτερο βιομηχανικό κέντρο της χώρας στις αρχές του 20ου. Οι ανεπάρκειες στον σχεδιασμό δεν ανακόπτουν την ακμή της πόλης και οι εξωγενείς φορτίσεις, όπως η προσφυγική εγκατάσταση, τελικά ενισχύουν τον χαρακτήρα της. Η ισοπέδωσή της από τους σεισμούς του 1955 και η ανοικοδόμησή της συνιστούν μια βαθιά τομή, ελάχιστα γνωστή για τον τρόπο που επέδρασε στην πορεία της πόλης και για το νέο αστικό πρόσωπο που προέκυψε από αυτήν. Σήμερα η πόλη οφείλει να ενσωματώσει τα πλήγματα της αποβιομηχάνισης και τα δεδομένα μιας μεταβιομηχανικής εποχής και να διαμορφώσει τη σύγχρονη φυσιογνωμία της.
Η παρούσα μελέτη παρακολουθεί τις κρίσιμες καμπές σ' αυτή τη διαδρομή, επιχειρώντας να φωτίσει τους βαθύτερους λόγους που ευθύνονται για αυτές και να παρουσιάσει τις επιπτώσεις τους στη λειτουργία και τη μορφή της πόλης. Εγχείρημα δύσκολο αλλά συναρπαστικό, του οποίου η σημαντικότερη επιβεβαίωση θα είναι σίγουρα η κινητοποίηση του ενδιαφέροντος του αναγνώστη. 
Οι πρωτογενείς πηγές από τις οποίες αντλεί κατά κύριο λόγο η μελέτη, αποδείχθηκαν ιδιαίτερα πλούσιες σε υλικό, κατά κανόνα αδημοσίευτο. Η διερεύνησή τους επέτρεψε την αναλυτική προσέγγιση πολλών ζητημάτων και την αποκάλυψη πτυχών της πολεοδομικής ιστορίας που ήταν μέχρι τώρα άγνωστες. Εκτός από τα ταξινομημένα αρχεία του Δημοτικού Κέντρου Ιστορίας Βόλου (ΔΗ.Κ.Ι.), εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία βρέθηκαν στα αρχεία διαφόρων υπηρεσιών της πόλης, ενώ τα αρχεία του τοπικού τύπου αναπλήρωσαν την αισθητή απουσία επίσημων πληροφοριών για κρίσιμες περιόδους. Σημαντικό μέρος του υλικού προέρχεται από τα αρχεία των δημόσιων υπηρεσιών στην Αθήνα, όπως του ΥΠΕΧΩΔΕ και της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, ενώ επισκέψεις ξένων αρχείων και βιβλιοθηκών, όπως του Γαλλικού Υπουργείου Εξωτερικών και της Εθνικής Βιβλιοθήκης στο Παρίσι, των Δημοσίων Αρχείων του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών και της Βρετανικής Βιβλιοθήκης στο Λονδίνο, έφεραν στο φως μοναδικά ντοκουμέντα. Ακόμη, η συναρπαστική συλλογή πορτολάνων του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης, έδωσε τις άγνωστες εικόνες της πόλης του 16ου - 18ου αιώνα. Η πολλαπλότητα και η δυσκολία προσέγγισης των πηγών επιμήκυναν την διάρκεια της έρευνας και βράδυναν την έκδοση του βιβλίου.
Η μελέτη στηρίχθηκε πολύ στην επεξεργασία χαρτών και σχεδίων, που συχνά βρέθηκαν σε κακή κατάσταση. Για την παρουσίασή τους απαιτήθηκε σε πολλές περιπτώσεις η κοπιαστική ανασχεδίαση τους, καθώς και η σύνθεση νέων διαγραμμάτων που απεικονίζουν με εύγλωττο τρόπο τα φαινόμενα της πόλης.[.]».

ρόκειται για μία μελέτη, χρήσιμο εργαλείο για τον ερευνητή της πόλης του Βόλου αλλά και ένα εμπεριστατωμένο βοήθημα για όποιον επιθυμεί να τη γνωρίσει σε βάθος. 

ο βιβλίο κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία του Βόλου και στα κεντρικά βιβλιοπωλεία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και περιφέρεια, ενώ η κεντρική διάθεση γίνεται από τα γραφεία του Δημοτικού Κέντρου Ιστορίας και Τεκμηρίωσης (2421039644, 2421021664).


 
Copyright (c) 2004, diki.gr | Site developed by 9Above Digital Creations